Бизнес қауіпсіздігін ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету. Іскерлік (бәсекелестік) барлау. Ақпараттық қауіпсіздік аудиті мен саясаты

Бағдарлама

Бизнес қауіпсіздігін ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету

Іскерлік (бәсекелестік) барлау

• Іскерлік (бәсекелестік) барлаудың негізгі принциптері. Іскерлік (бәсекелестік) барлаудың негізгі міндеттері. Ақпаратты жинау мен талдаудың заңды тәсілдері. Іскерлік барлау жүргізудің құқықтық және этикалық нормалары
• Іскерлік (бәсекелестік) барлау және өнеркәсіптік тыңшылық
• Іскерлік (бәсекелестік) барлауды жүргізудің негізгі бағыттары. Стратегиялық және оперативтік бағыттың қызығушылық объектілері. Іскерлік (бәсекелестік) барлау нәтижелерін қайда пайдалануға болады
• Іскерлік (бәсекелестік) барлау қызметін құру. Іскерлік (бәсекелестік) барлау бөлімшесінің құрылымы мен функциялары. Орындаушылар тобын қалыптастыру. Іскерлік (бәсекелестік) барлауда жұмыс істейтін мамандар топтары. Ақпараттық-талдамалық жұмыс субъектілері. Іскерлік (бәсекелестік) барлау қызметтерін аутсорсингке беру
• Іскерлік (бәсекелестік) барлау қызметі мен компания басшылығы, сондай-ақ олардың ақпараттық қызметтерінің басқа тапсырыс берушілері мен тұтынушылары арасындағы қарым-қатынасты құру. Іскерлік (бәсекелестік) барлау қызметін қаржыландыру және техникалық жарақтандыру
• Іскерлік (бәсекелестік) барлау кезеңдері. Барлау циклі ұғымы. Міндетті қоюдан нәтижелерді ресімдеуге дейін. Ақпараттық-талдамалық анықтаманың құрылымы мен ресімделуі. Басқарушылық шешімдер қабылдау алдында компания басшылығының ақпараттық өрісін қалыптастыру үшін ақпарат беру
• Ақпарат пен ақпараттық ресурстарды жіктеу. Бастапқы және қайталама ақпарат. Субъективті факторлардың ақпараттың дұрыстығына әсері. Ақпараттың релеванттылығы. Ақпаратты жинау мен талдаудың негізгі бағыттары бойынша тақырыптар рубрикаторын құру. Ақпаратты бағалау тәсілдері (Кент әдісі). Ақпаратты мәліметке айналдыру рәсімі. Ақпараттық қызметтерді оперативті ұсыну түрлері
• Ақпарат жинау әдістері. Заңды тұлға туралы ақпарат жинау жұмысын жүйелеу. Ашық көздерден ақпарат алу. Ішкі ақпарат көздерін анықтау. Ықтимал контрагенттен қандай ақпарат сұрау керек? Ықтимал контрагенттің сайтында ұсынылған ақпаратты жинау рәсімі. Бұқаралық ақпарат құралдарынан мәліметтер алу
• Дерекқорлардан ақпарат алу. Бәсекелестік барлау міндеттері үшін Интернеттің ақпараттық ресурстарын пайдалану. Чаттарда, блогтарда, тірі журналдарда және басқа да ақпараттық массивтерде жұмыс істеу
• Мемлекеттік органдар мен тіркеуші ұйымдардан ресми ақпарат алу рәсімі. Мемлекеттік органдардың ресми сайттары мен онда ұсынылған ақпараттық ресурстарға шолу
• «Оперативтік» әдістермен алынған ақпарат. «Адами факторды» пайдаланып ақпарат алу. Адамды ақпаратты беруге (жария етуге) мотивациялау
• Ақпаратты талдау әдістері (SWOT талдау, Майкл Портердің 5 күш әдісімен бәсекелестік ортаны талдау, диверсиялық талдау, ұқсастық әдісі, алып тастау әдісі, себеп-салдарлық байланыстарды талдау, сараптамалық талдау әдістері және т.б.)
• Нарықта қолданылатын автоматтандырылған ақпараттық жүйелерге (ААЖ) шолу. ААЖ нені орындай алады және не үшін пайдаланылады. Ақпараттың үлкен массивтерін өңдеу, есеп объектілері арасында байланыс құру, сценарийлер бойынша жұмыс және ААЖ-ға енгізілген басқа алгоритмдер. Корпоративтік дерекқорларды қалыптастыру
• Іскерлік (бәсекелестік) барлау міндеттерін шешудегі жаңа ақпараттық технологиялар

Контрагенттердің сенімділігі мен коммерциялық ұсыныстардың қауіпсіздігін анықтау әдістемелері

• «Тиісті ұқыптылық» ұғымы, DueDiligence рәсімі
• Контрагенттерді зерттеу. Шарттық жұмыстағы қауіпсіздік. Адал емес серіктестікпен байланысты тәуекелдер
• Серіктесті бағалауға арналған негізгі көрсеткіштер (индикаторлар)
• Контрагенттерді зерттеу кезінде пайдаланылатын ақпарат көздері
• Контрагенттерді тексеру рәсімдерін автоматтандыру. Ақпарат көздерімен практикалық жұмыс
• Компания қызметкерлері мен контрагенттердің аффилиациялығын анықтау. Жасырын аффилиациялық. Аффилиациялықты анықтаудың қолданыстағы әдістері мен тәсілдері
• Шетелдік контрагенттермен жұмыс

Компанияның ақпараттық қауіпсіздігі

Ақпараттық қауіпсіздік аудиті мен саясаты

• Ақпаратты қорғау мәселесінің өзектілігі. Ақпаратты қорғау — ұйымның (кәсіпорынның) жалпы қауіпсіздік жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде. Ақпараттық қауіпсіздік ұғымы. Негізгі құрамдас бөліктер
• Ең кең тараған қатерлер. Қатерлерді жіктеудің негізгі анықтамалары мен критерийлері
• Ақпаратты қорғаудың негізгі бағыттары
• Ақпараттық қауіпсіздіктің заңнамалық деңгейі. Ақпаратты қорғау саласындағы негізгі ұғымдар, терминдер мен анықтамалар
• Ақпараттық қауіпсіздіктің әкімшілік деңгейі. Ақпараттық қауіпсіздікті басқару жүйесі ұғымы. Ақпараттық қауіпсіздікті басқару жүйесін құрудың жобалық тәсілінің кемшіліктері. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің процестік тәсілі
• Ақпараттық жүйелер қауіпсіздігінің халықаралық стандарттары. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің процестік тәсіліне негізделген стандарт — ISO 27001. ISO 27001 және АҚ бойынша ұлттық нормативтік құжаттар. ISO 27001 талаптары
• Қауіпсіздік саясаты. АҚ ұйымдастыру. Активтерді басқару. АҚ саясаты — АҚ менеджмент жүйесінің негізі ретінде. Ақпараттық қауіпсіздік саясатының мақсаттары мен міндеттері. Ақпараттық қауіпсіздік саясатының жалпы құрылымы
• Ұйымның ақпараттық қауіпсіздігінің ағымдағы жай-күйін бағалау. Кәсіпорындағы ақпараттық қауіпсіздік жай-күйінің аудиті. Компанияда ақпараттық қауіпсіздік аудитін жүргізу тәртібі. ISO/IEC 27007:2007. АҚ басқару жүйесін аудиттеу жөніндегі нұсқаулық
• Ақпараттық қауіпсіздік тәуекелдерін басқару. Негізгі ұғымдар. Тәуекелдерді басқарудың дайындық кезеңдері. Тәуекелдерді басқарудың негізгі кезеңдері
• Төтенше жағдайларға (инциденттерге) ден қою ұйымдастыру
• Кәсіпорында ақпараттық қауіпсіздікті басқаруды қолдайтын бағдарламалық құралдар. Тәуекелдер мен ақпараттық қауіпсіздік саясатын басқару үшін бағдарламалық құралдарды пайдалану

Өнеркәсіптік тыңшылыққа қарсы іс-қимыл. Ақпаратты техникалық қорғау

• Ақпараттың техникалық ағып кету арналарын жіктеу
• Акустикалық ақпараттың техникалық ағып кету арналары
• Акустикалық (сөйлеу) ақпаратты қорғау
• Жанама электромагниттік сәулелену мен кедергілер
• Ақпаратты ЖЭМСК (ПЭМИН) арқылы ағып кетуден қорғау әдістері
• Ақпараттың техникалық ағып кету арналарын анықтау құралдары мен әдістері
• Ақпараттың техникалық ағып кету арналарын анықтау жөніндегі іс-шаралар. Ақпараттың ТАКУ арналары бойынша ағып кетуден қорғалу деңгейін бағалау

Коммерциялық құпия режимі. Құпия іс жүргізу

• Коммерциялық құпия. Кәсіпкерлік қызметтегі «коммерциялық құпия» ұғымы. Коммерциялық құпия ұғымын айқындайтын ҚР нормативтік-құқықтық актілері
• Компанияда коммерциялық құпия режимін құру тәртібі
• Компанияның коммерциялық құпиясын құрайтын мәліметтер тізбесін құрастыру және қолдану, компанияның коммерциялық құпиясы болуы тиіс ұсынылатын ақпарат
• Компанияның коммерциялық құпиясын құрайтын ақпаратқа қолжетімділікті шектеу рәсімі
• Компанияның коммерциялық құпияны қорғау саласындағы қызметін реттейтін ішкі нормативтік құжаттар. Коммерциялық құпия режимін енгізу кезінде компанияның нормативтік-құқықтық құжаттарына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар
• Қызметкердің компанияның коммерциялық құпиясын сақтау жөніндегі міндеттемесі
• Шарттық жұмыста коммерциялық құпия режимін сақтау
• Компанияның коммерциялық құпиясын құрайтын ақпаратты мемлекеттік органдарға беру рәсімі
• Компанияның коммерциялық құпиясын қорғаудың кадрлық, режимдік және ұйымдастырушылық тәсілдері
• Компанияның коммерциялық құпиясын қорғау жөніндегі техникалық, инженерлік-техникалық және ИТ іс-шаралары
• Коммерциялық құпияны жария еткені үшін, сондай-ақ ақпаратты заңсыз алғаны үшін заңдық жауапкершілік түрлері. Оның басталуының қажетті және жеткілікті шарттары, компанияда ақпараттың құпиялылығын бұзуға байланысты басқа да жауапкершілік түрлері
• Құпия іс жүргізу — компания қауіпсіздік жүйесінің құрамдас бөлігі. Құпия іс жүргізу коммерциялық құпияны қорғау режимінің элементі ретінде
• Құпия іс жүргізуді құру принциптері
• Ашық және құпия іс жүргізудің өзара әрекеттесу тәртібі
• Материалдық (қағаз) құжат пен электрондық түрде ұсынылған құжат, олардың ортақ белгілері мен принципті айырмашылықтары, материалдық (қағаз) және электрондық құжат айналымы, сондай-ақ оларды түйістіру жүйелері
• Құпия құжат айналымы мен құпия ақпараттық қойма — құпия іс жүргізу жүйесінің құрамдас бөліктері ретінде
• Электрондық құпия құжат айналымы мен электрондық құпия ақпараттық қойма ие болуы тиіс мүмкіндіктер
• Құпия іс жүргізуді құру кезеңдері, оны құру тәртібі бойынша практикалық ұсынымдар

Компьютерлік жүйелерді қорғау әдістері мен құралдары. Ақпараттық қауіпсіздік бөлімшесі

• Интернет желісінде жұмыс істеу кезінде ақпаратты қорғау мүмкіндігі. Желіаралық экрандау
• VPN (виртуалды жеке желі). Интернет негізінде виртуалды жеке желілерді ұйымдастырудың артықшылықтары
• Белсенді аудит
• Ақпаратты криптографиялық қорғаудың негіздері. Ақпаратты криптографиялық жабу әдістерінің жіктелуі
• «Бұлтты» технологиялар
• Электрондық қолтаңба — электрондық құжат айналымында құжаттың заңдық күшін қамтамасыз етудің базалық тетігі және электрондық құжаттың авторлығы мен төлнұсқалығын растаудың ең тиімді құралы ретінде
• Ақпаратты қорғаудың криптографиялық әдістерін қолданудың практикалық мысалдары
• Ақпараттық қауіпсіздік бөлімшесі. Тиімді ақпараттық қауіпсіздік бөлімшесінің құрылымы қандай болуы керек? АҚ бөлімшесінің ұйым құрылымындағы орны. АҚ бөлімшесі мен IT бөлімшесі арасындағы функцияларды бөлу
• Ақпараттық қауіпсіздік бөлімшесінің басшылығымен және компанияның құрылымдық IT бөлімшелерінің басшыларымен өзара әрекеттесуді ұйымдастыру